18 marca 2026 r. weszły w życie kluczowe przepisy ustawy o zdrowiu zwierząt, nad którymi prace legislacyjne trwały w latach 2024–2025. Akt prawny dostosował krajowy porządek prawny do regulacji unijnych wynikających z rozporządzenia 2016/429, jednocześnie wprowadzając szereg rozwiązań upraszczających codzienne funkcjonowanie gospodarstw utrzymujących zwierzęta gospodarskie. Nowe regulacje objęły przede wszystkim producentów trzody chlewnej, bydła, owiec, kóz oraz właścicieli koniowatych, wpływając na obieg dokumentacji oraz zasady bioasekuracji i przemieszczania zwierząt.
Uproszczenia w przemieszczaniu trzody chlewnej
Jedną z najważniejszych zmian jest stworzenie ram prawnych dla alternatywnego systemu przemieszczania świń. W praktyce oznacza to rozpoczęcie procesu odchodzenia od obowiązku każdorazowego uzyskiwania papierowych świadectw zdrowia. Docelowo, wraz z wdrożeniem rozwiązań przygotowywanych przez ARiMR, hodowcy mają uzyskać możliwość przemieszczania zwierząt bez konieczności generowania dokumentacji papierowej, co ma ograniczyć obciążenia administracyjne i usprawnić logistykę obrotu trzodą chlewną.
Wydłużony okres przejściowy dla dokumentacji
Istotnym elementem nowych przepisów jest wydłużenie okresu przejściowego dla prowadzenia dokumentacji w formie papierowej. Hodowcy mają możliwość przekazywania zgłoszeń oraz wniosków do bazy danych ARiMR w tradycyjnej formie aż do końca 2026 r. Rozwiązanie to pozwoli producentom na stopniowe wdrażanie systemu IRZ Plus oraz zdobycie kompetencji cyfrowych niezbędnych do obsługi elektronicznych formularzy.
Nowy model szacowania strat w stadach
Zmianie uległy również zasady przyznawania odszkodowań za zwierzęta zabite z nakazu powiatowego lekarza weterynarii. Dotychczasowy system (zero-jedynkowy) został zastąpiony modelem procentowym. Nowe podejście umożliwia bardziej elastyczne i adekwatne szacowanie strat ponoszonych przez gospodarstwa dotknięte chorobami zakaźnymi.
| Element systemu | Przed zmianą | Po zmianie |
| Model odszkodowań | Zero-jedynkowy | Procentowy |
| Elastyczność wyceny | Niska | Wysoka |
| Dopasowanie do strat | Ograniczone | Bardziej precyzyjne |
W praktyce oznacza to większą sprawiedliwość podczas wypłacania odszkodowań oraz lepsze odzwierciedlenie rzeczywistych strat produkcyjnych w stadach dotkniętych chorobami zakaźnymi.
Kierunek cyfryzacja i deregulacja
Wprowadzone przepisy stanowią istotny krok w kierunku cyfryzacji systemu nadzoru nad produkcją zwierzęcą oraz ograniczania biurokracji. Jednocześnie zapewniają producentom dłuższy czas na adaptację do nowych narzędzi informatycznych. Zmiany te wpisują się w szerszy trend modernizacji sektora rolno-spożywczego, w którym kluczową rolę odgrywa efektywność zarządzania stadem, bioasekuracja oraz sprawny przepływ informacji.
Opracowano przez IBIMS Green na podstawie informacji z MRiRW.