Kiełbasy homogenizowane oraz wyroby blokowe od lat stanowią istotny segment rynku przetworów mięsnych. Regularnie trafiają do koszyków zakupowych konsumentów, jednak jak pokazuje kontrola przeprowadzona przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS), skład i sposób znakowania tych produktów nie zawsze są przejrzyste. Stwierdzone nieprawidłowości mogą wpływać na świadome wybory konsumenckie.
Zakres kontroli i skala nieprawidłowości
Weryfikacji poddano kiełbasy homogenizowane oraz wyroby blokowe z mięsa czerwonego, z ewentualnym dodatkiem mięsa drobiowego. Kontrola obejmowała ocenę organoleptyczną, badania laboratoryjne oraz sprawdzenie prawidłowości znakowania. Przebadano 192 podmioty funkcjonujące zarówno na etapie produkcji, jak i handlu detalicznego. Uchybienia wykryto w 54 z nich, co stanowi 28,1% wszystkich skontrolowanych jednostek.
Tabela 1. Wyniki kontroli w poszczególnych obszarach
| Zakres kontroli | Liczba partii | Nieprawidłowości | Udział (%) |
| Ocena organoleptyczna | 68 | 0 | 0% |
| Badania laboratoryjne | 108 | 20 | 18,5% |
| Znakowanie produktów | 431 | 96 | 22,3% |
Nieprawidłowości nie stwierdzono w ocenie organoleptycznej. Problemy ujawniły się natomiast w badaniach laboratoryjnych oraz w zakresie znakowania produktów.
Niezgodności w składzie i wartości odżywczej
Badania laboratoryjne wykazały rozbieżności pomiędzy deklaracjami producentów a rzeczywistym składem produktów. Dotyczyły one przede wszystkim niezgodności w zakresie wartości odżywczej (głównie zawartości tłuszczu), obecności niedeklarowanych składników, takich jak mięso drobiowe czy mięso oddzielone mechanicznie (MOM), a także zaniżonej zawartości mięsa wieprzowego. Warto podkreślić, że mięso oddzielone mechanicznie (MOM) nie jest uznawane za mięso i nie wlicza się do jego deklarowanej zawartości w produkcie.
Znakowanie pod lupą – liczne uchybienia
Najwięcej nieprawidłowości dotyczyło oznakowania. Stwierdzono m.in.:
- brak pełnego wykazu składników,
- stosowanie błędnych nazw produktów,
- niewłaściwe określenie funkcji dodatków,
- niezgodności lub brak informacji o wartości odżywczej,
- brak informacji o dodatku białka oraz jego pochodzeniu,
- brak wskazania gatunku mięsa i stopnia rozdrobnienia,
- brak informacji o warunkach przechowywania po otwarciu oraz masie netto,
- nieczytelne etykiety i błędnie określony termin przydatności do spożycia.
Co powinna zawierać nazwa przetworu mięsnego?
Zgodnie z wymaganiami, nazwa przetworu mięsnego powinna zawierać kluczowe informacje dotyczące produktu.
Tabela 2. Elementy wymagane w nazwie produktu
| Element nazwy produktu | Wymóg |
| Proces technologiczny | np. wędzenie |
| Stopień rozdrobnienia | np. homogenizowany |
| Gatunek mięsa | np. wieprzowy |
| Dodatek białka zwierzęcego | obowiązkowe wskazanie |
| Zawartość dodanej wody >5% | obowiązkowa informacja |
| Produkt z połączonych kawałków mięsa | wymagane oznaczenie |
Konsument powinien uważnie czytać etykiety
Jak wskazała Agnieszka Strzelec, Specjalistka Biura Organizacji i Komunikacji IJHARS w materiale informacyjnym:
– Na co zwrócić uwagę podczas zakupów, żeby nie dać się oszukać? (…) Nazwa powinna zawierać informacje o stopniu rozdrobnienia, gatunku użytego mięsa oraz zastosowanych procesach technologicznych. (…) Szukaj wyrobów z krótkim wykazem składników i wysoką zawartością mięsa.
Sankcje dla przedsiębiorców
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami wobec kontrolowanych podmiotów zastosowano sankcje przewidziane w obowiązujących przepisach prawa.
Opracowano przez IBIMS Green na podstawie materiałów IJHARS.