Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało projekt zmiany przepisów dotyczących pomocy finansowej do składek ubezpieczeniowych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Nowelizacja ma doprecyzować sposób obliczania wartości produkcji zwierzęcej, szczególnie w gospodarstwach, w których produkcja odbywa się w kilku cyklach w ciągu roku. Dotyczy to przede wszystkim chowu drobiu i świń.
Dlaczego potrzebna jest zmiana zasad
Pomoc finansowa do składek ubezpieczeniowych jest związana z wartością produkcji zwierzęcej, która służy do określenia skali działalności prowadzonej w gospodarstwie. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami wartość produkcji świń, bydła, owiec, kóz, koni oraz drobiu ustalana jest na podstawie liczby zwierząt zgłoszonych przez rolnika do komputerowej bazy danych, średniej ceny ich skupu oraz średniej masy ciała. W przypadku drobiu nieśnego zamiast masy ciała uwzględnia się średnią roczną liczbę jaj przypadającą na jedną sztukę.
Tak skonstruowane przepisy wywołują jednak wątpliwości w przypadku produkcji prowadzonej cyklicznie. Problem dotyczy przede wszystkim gospodarstw zajmujących się chowem drobiu i świń, gdzie jedno stado nie musi być utrzymywane przez cały rok. Po zakończeniu jednego cyklu produkcyjnego rozpoczyna się kolejny, a w okresie obowiązywania rocznej umowy ubezpieczenia może zostać przeprowadzonych kilka takich cykli. Ogólna liczba zwierząt objętych ubezpieczeniem zależy zatem nie tylko od liczby sztuk utrzymywanych w jednym cyklu, lecz także od liczby cykli przeprowadzonych w okresie obowiązywania polisy. Projekt rozporządzenia ma jednoznacznie uwzględnić tę specyfikę produkcji.
Liczba cykli zostanie włączona do sposobu obliczania wartości produkcji
Po zmianie przepisów wartość produkcji zwierzęcej będzie obliczana jako iloczyn liczby zwierząt zgłoszonych przez rolnika do komputerowej bazy danych, liczby cykli produkcyjnych zadeklarowanych w umowie ubezpieczenia, średniej ceny skupu oraz średniej masy ciała zwierzęcia. W przypadku drobiu nieśnego nadal stosowana będzie średnia roczna liczba jaj od jednej sztuki. Zmiana ma szczególne znaczenie dla producentów, którzy nie prowadzili danego rodzaju działalności przez trzy kolejne lata poprzedzające rok zawarcia umowy ubezpieczenia. W takiej sytuacji nie można oprzeć obliczeń na średniej rocznej produkcji lub średnim rocznym dochodzie osiąganym w poprzednich latach. Konieczne jest więc ustalenie wartości produkcji na podstawie aktualnych danych dotyczących liczby zwierząt, cen, masy oraz – po wejściu w życie nowych przepisów – liczby cykli produkcyjnych.
Ministerstwo wskazuje, że w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłaszana jest siedziba stada oraz zdarzenia związane z konkretnym cyklem produkcji, a nie każde zwierzę oddzielnie. Jeden cykl produkcji drobiarskiej obejmuje cały proces od wprowadzenia jednodniowych piskląt do osiągnięcia przez ptaki odpowiedniej masy.
Wartość produkcji wpływa na wypłatę odszkodowania
Prawidłowe ustalenie wartości produkcji ma kluczowe znaczenie przy określaniu odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. Warunkiem przyznania pomocy do składki jest zawarcie w umowie zapisu, zgodnie z którym odszkodowanie zostanie wypłacone w przypadku szkód spowodowanych wystąpieniem jednej z chorób wskazanych w przepisach, jeżeli wysokość strat przekroczy 20% średniej rocznej produkcji, średniego rocznego dochodu albo odpowiednio obliczonej wartości produkcji zwierzęcej.
Uwzględnienie wszystkich cykli produkcyjnych ma pozwolić na bardziej precyzyjne określenie rzeczywistej skali produkcji prowadzonej w gospodarstwie. Ma również wyeliminować rozbieżności interpretacyjne przy zawieraniu umów ubezpieczenia i rozpatrywaniu wniosków o pomoc.
Więcej informacji w umowie, polisie i wniosku
Projekt przewiduje również doprecyzowanie danych, które będą musiały znaleźć się we wniosku o przyznanie pomocy oraz w umowie lub polisie ubezpieczeniowej. Dokumenty mają wskazywać liczbę zwierząt ubezpieczonych w jednym cyklu oraz liczbę cykli produkcyjnych objętych ubezpieczeniem. Niezbędne będzie także podanie liczby lat poprzedzających rok zawarcia umowy, w których rolnik prowadził działalność w zakresie produkcji ubezpieczanych zwierząt. W dokumentach znajdzie się również informacja o wartości średniej rocznej produkcji, średniego rocznego dochodu albo wartości produkcji obliczonej według zasad określonych w rozporządzeniu. Umowa lub polisa będzie musiała wskazywać okres objęty ubezpieczeniem.
Resort wskazuje, że szczegółowe informacje pozwolą sprawdzić, czy dane zawarte we wniosku o pomoc odpowiadają informacjom znajdującym się w dokumentach ubezpieczeniowych.
Oddzielnie składka całkowita i część objęta pomocą
Kolejna zmiana dotyczy sposobu wykazywania wysokości składki ubezpieczeniowej. W dokumentach trzeba będzie oddzielnie wykazać pełną składkę wynikającą z umowy oraz część składki kwalifikującą się do przyznania pomocy. Rozróżnienie to jest potrzebne, ponieważ umowy mogą obejmować dodatkowe warunki ubezpieczenia uzgodnione między zakładem ubezpieczeń a producentem rolnym, które nie są objęte dopłatą.
Pomoc przysługuje wyłącznie do składki związanej z ubezpieczeniem od ryzyka wystąpienia chorób zwierząt określonych w rozporządzeniu. Jej wysokość wynosi 70% składki kwalifikującej się do wsparcia.
Projekt nie wprowadza nowych zasad ubezpieczania
Ministerstwo zaznacza, że proponowane rozwiązania nie ustanawiają nowych warunków ubezpieczania produkcji zwierzęcej. Ich celem jest przede wszystkim doprecyzowanie zasad stosowanych już w praktyce przez zakłady ubezpieczeń oraz ułatwienie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznawania pomocy.
Do postępowań rozpoczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed wejściem w życie nowelizacji mają być stosowane dotychczasowe przepisy. Takie same zasady będą obowiązywać w sprawach zakończonych wcześniej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie zostanie później wznowione.
Rozporządzenie ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Opracowano przez IBIMS Green na podstawie informacji MRiRW.