Duńskie rolnictwo czeka istotna zmiana w zasadach ochrony środowiska. Parlament przyjął ustawę, która od 2027 r. ma odejść od dotychczasowych zasad odnoszących się bezpośrednio do pól i wprowadzić model bazujący na wielkości emisji. Dotychczasowy system opierał się na limitach nawożenia ustalanych dla konkretnych pól (m.in. według gleby, uprawy i potencjału plonu), natomiast od 2027 r. Dania chce przejść na model, w którym kluczowa będzie rzeczywista emisja azotu z gospodarstwa do środowiska. Oznacza to odejście od kontroli ilości nawozu na hektar na rzecz oceny efektu końcowego – czyli tego, ile azotu faktycznie trafia do wód i atmosfery. Nowe prawo obejmie zarządzanie składnikami pokarmowymi i gazami cieplarnianymi w rolnictwie oraz leśnictwie.
Parlament przyjął ustawę 759
Projekt ustawy dotyczącej zrównoważonego zarządzania składnikami pokarmowymi i gazami cieplarnianymi w rolnictwie i leśnictwie został przedstawiony 25 czerwca 2026 r. przez ministra ds. natury i dobrostanu zwierząt Christiana Rabjerga Madsena. Po przejściu kolejnych etapów procedury parlamentarnej projekt został przyjęty 3 września 2026 r. w trzecim czytaniu. Za ustawą zagłosowało 119 parlamentarzystów, przeciw było 34, natomiast nikt nie wstrzymał się od głosu.
Wykres 1. Wynik głosowania nad ustawą podczas trzeciego czytania
Akt otrzymał następnie numer 759 z 8 września 2026 r.
Od 2027 r. zmieni się sposób zarządzania emisjami
Najważniejsza zmiana dotyczy odejścia od obecnego modelu opartego na ustalonych dla poszczególnych pól norm. Od 2027 r. ma go zastąpić przepis oparty na wielkości emisji i skali oddziaływania na środowisko. Nowy model jest elementem szerszej zmiany w duńskiej polityce dotyczącej azotu. Regulacja ma być powiązana z ukierunkowanym przekształcaniem gruntów, transformacją sektora oraz nowoczesnym zarządzaniem powierzchnią rolniczą. Założeniem systemu jest także lokalne podejście do zmian w rolnictwie, dobrowolność działań oraz wypracowywanie wspólnych rozwiązań.
Gwarancja środowiskowa może zaostrzyć lub złagodzić wymagania
Jednym z istotnych elementów nowych przepisów będzie mechanizm tzw. gwarancji środowiskowej. Jeżeli założone potrzeby środowiskowe nie zostaną zrealizowane, możliwe będzie wprowadzenie dodatkowych norm. Mechanizm będzie działał również w odwrotnym kierunku. Jeżeli osiągnięty efekt środowiskowy okaże się większy od zakładanego, przepisy przewidują możliwość złagodzenia wymagań.
Tabela 1. Najważniejsze elementy nowego systemu
| Obszar | Nowe rozwiązania |
| Model od 2027 r. | System oparty na emisjach |
| Dotychczasowy model | Zasady ustalane na poziomie pól |
| Zarządzanie gruntami | Ukierunkowane przekształcanie i nowoczesne zarządzanie |
| Gwarancja środowiskowa | Możliwość zaostrzenia lub złagodzenia wymagań |
| Egzekwowanie przepisów | Sankcje za naruszenia |
| Wywłaszczenie | Ustawa przewiduje podstawę prawną |
Nowe przepisy mają realizować zobowiązania środowiskowe
Ustawa jest częścią realizacji porozumienia Aftale om Implementering af et Grønt Danmark z 18 listopada 2024 r. Nowe ramy prawne mają również wspierać realizację zobowiązań Danii wynikających z przepisów Unii Europejskiej dotyczących środowiska wodnego, azotanów oraz obszarów Natura 2000. Zmiana oznacza więc nie tylko nową formułę regulowania gospodarki składnikami pokarmowymi, ale również szersze powiązanie polityki azotowej z gospodarowaniem gruntami i transformacją duńskiego rolnictwa.
Sankcje i podstawa do wywłaszczenia
Przyjęte przepisy zawierają również narzędzia służące egzekwowaniu nowych zasad. Ustawa przewiduje możliwość stosowania sankcji za naruszenie, a także podstawę prawną do wywłaszczenia. Od 2027 r. duński sektor rolny i leśny będzie więc funkcjonował w nowym systemie, którego podstawą ma być odejście od regulacji pola jako głównego punktu odniesienia na rzecz modelu bazującego na wielkości emisji oraz rzeczywistym oddziaływaniu na środowisko.
Opracowano przez IBIMS Green na podstawie informacji z Folketinget oraz Farmer.pl.