Od 1 lutego rozpoczął się nabór wniosków o przyznanie rekompensaty ze środków Funduszu Ochrony Rolnictwa (FOR). Instrument ten stanowi istotny element systemu zabezpieczenia interesów ekonomicznych producentów rolnych, w tym gospodarstw towarowych funkcjonujących w łańcuchu dostaw surowca rolniczego, w sytuacji niewypłacalności podmiotów skupujących. Wnioski mogą składać producenci rolni oraz uprawnione grupy, które nie otrzymały zapłaty za sprzedane produkty rolne podmiotom skupującym niewypłacalnym w 2024 lub 2025 r. Termin naboru upływa 31 marca br.
Kto może ubiegać się o rekompensatę
Na mocy obowiązującego od 1 stycznia 2025 r. tekstu jednolitego ustawy z dnia 9 maja 2023 r. o Funduszu Ochrony Rolnictwa, znacząco poszerzono katalog beneficjentów uprawnionych do ubiegania się o środki z FOR. Oprócz indywidualnych producentów rolnych, rekompensaty mogą uzyskać m.in.:
- grupy producentów rolnych,
- organizacje producentów rolnych,
- organizacje producentów owoców i warzyw,
- spółdzielnie rolników i rolnicze spółdzielnie,
- rolnicze zrzeszenia branżowe.
Warunkiem jest spełnienie przesłanek ustawowych, w szczególności potwierdzenie istnienia wierzytelności wobec niewypłacalnego podmiotu skupującego.
Terminy i tryb składania wniosków
Wnioski o przyznanie rekompensaty należy składać do dyrektora oddziału terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę producenta rolnego bądź grupy.
Formularz wniosku został opracowany i udostępniony przez KOWR. Dokumenty można złożyć:
- bezpośrednio w oddziale terenowym KOWR,
- przesłać listem poleconym za potwierdzeniem odbioru,
- złożyć elektronicznie za pośrednictwem usługi e-Doręczenia.
Do wniosku można dołączyć faktury VAT lub VAT RR potwierdzające istnienie wierzytelności. Jeden wniosek dotyczy jednego niewypłacalnego dłużnika.
Zasady ustalania wysokości rekompensaty
Rekompensaty stanowią pomoc de minimis w rolnictwie. Wysokość rekompensaty ustalana jest jako iloczyn procentowej stawki, określanej corocznie przez ministra właściwego do spraw rynków rolnych oraz potwierdzonej kwoty wierzytelności netto, bez odsetek. Stawka procentowa na dany rok ogłaszana jest w drodze rozporządzenia – w 2026 r. do dnia 31 maja.
Obowiązki podmiotów skupujących i sankcje
Fundusz Ochrony Rolnictwa finansowany jest m.in. z wpłat dokonywanych przez podmioty skupujące, prowadzące skup, przechowywanie, obróbkę lub przetwórstwo produktów rolnych. Wpłaty naliczane są w wysokości 0,125% wartości netto produktów rolnych nabytych od producentów rolnych. Od 2025 r. deklaracje o wysokości naliczonych wpłat składane są rocznie, do 14 lutego roku następującego po roku rozliczeniowym. Niedopełnienie obowiązku złożenia deklaracji skutkuje nałożeniem kary pieniężnej do 10 000 zł w drodze decyzji administracyjnej Dyrektora Generalnego KOWR.
Decyzje i wypłata środków
Decyzje o przyznaniu rekompensaty wydawane będą przez dyrektorów oddziałów terenowych KOWR do 30 czerwca 2026 r., natomiast wypłata środków nastąpi w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Środki przekazywane są na rachunek bankowy producenta rolnego lub grupy.
Diagram 1. Terminy
Opracowano przez IBIMS Green na podstawie informacji z KOWR.