Wykrycie przeciwciał wirusa grypy ptaków u krowy mlecznej w Holandii zwróciło uwagę europejskich służb weterynaryjnych i zdrowia publicznego. Choć nie potwierdzono aktywnego zakażenia ani zagrożenia dla ludzi, przypadek ten stanowi nowy element w monitorowaniu ewolucji wirusa A(H5N1).
Pierwszy udokumentowany kontakt bydła z wirusem A(H5N1) w Europie
Holenderskie władze sanitarne potwierdziły obecność przeciwciał grypy ptaków u krowy w gospodarstwie mlecznym w gminie Noardeast-Fryslân. To pierwszy udokumentowany przypadek kontaktu bydła z wirusem A(H5N1) w Europie, po wcześniejszych ogniskach wykrywanych w Stanach Zjednoczonych. Choć nie stwierdzono aktywnego krążenia patogenu w stadzie, odkrycie to przyciągnęło uwagę służb weterynaryjnych i zdrowia publicznego.
Holenderski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (NVWA) poinformował, że dotychczasowe badania nie wykazały obecności wirusa w mleku ani w organizmach pozostałych zwierząt. Przeciwciała u jednej krowy sugerują natomiast, że zwierzę przeszło infekcję i wyzdrowiało. Władze podkreślają, że obecnie nie ma dowodów na rozprzestrzenianie się choroby na inne gospodarstwa w regionie.
Nietypowy początek dochodzenia epidemiologicznego
Śledztwo rozpoczęło się 24 grudnia 2025 r. po zgłoszeniu dwóch chorych kotów w tej samej okolicy. Jeden z nich uzyskał dodatni wynik testu na grypę ptaków i wkrótce padł. Dochodzenie epidemiologiczne powiązało zwierzęta z gospodarstwem mlecznym, co skłoniło służby do przeprowadzenia szerzej zakrojonych badań.
W styczniu pobrano próbki mleka, które zostały przeanalizowane przez Wageningen Bioveterinary Research. Wyniki wykluczyły obecność aktywnego wirusa, jednak potwierdziły obecność przeciwciał u jednej krowy. Później NVWA wraz z Radą ds. Weterynarii i Dobrostanu Zwierząt przeprowadziła szczegółową inspekcję całego stada. Pobrano próbki krwi i mleka od wszystkich zwierząt, ponownie nie wykazując obecności wirusa.
Obecnie oczekuje się na pełne wyniki testów serologicznych pozostałych krów, które pozwolą ocenić, czy kontakt z patogenem był jednostkowy, czy obejmował większą część stada.
Niskie ryzyko, ale pełna mobilizacja służb
Równolegle z badaniami zwierząt monitorowani są pracownicy gospodarstwa oraz lekarze weterynarii mający kontakt ze stadem. Holenderskie służby zdrowia publicznego podkreślają, że do tej pory nie odnotowano u ludzi żadnych objawów zakażenia.
Na poziomie europejskim sytuację śledzi Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC). Jak dotąd w UE i Europejskim Obszarze Gospodarczym nie potwierdzono żadnych przypadków zakażenia wirusem A(H5N1) u ludzi. Aktualna ocena ryzyka pozostaje niezmieniona – jest niska dla ogółu populacji oraz niska do umiarkowanej dla osób narażonych zawodowo, takich jak pracownicy ferm drobiu czy osoby mające bezpośredni kontakt z zakażonymi zwierzętami lub skażonym środowiskiem.
Doświadczenia ze Stanów Zjednoczonych
Przypadki przeniesienia grypy ptaków z bydła na ludzi były dotychczas notowane wyłącznie w Stanach Zjednoczonych. Dotyczyły one pracowników gospodarstw rolnych mających styczność z zakażonym bydłem lub zanieczyszczonym środowiskiem. Zdarzenia te miały charakter sporadyczny i we wszystkich przypadkach przebieg choroby był łagodny.
Te doświadczenia stanowią ważny punkt odniesienia dla europejskich służb, które z dużą ostrożnością podchodzą do pierwszych sygnałów potencjalnego przenikania wirusa do nowych gatunków zwierząt gospodarskich.
Bioasekuracja jako klucz do bezpieczeństwa
Eksperci ECDC i EFSA od dawna podkreślają znaczenie rygorystycznych zasad bioasekuracji w zapobieganiu rozprzestrzenianiu się grypy ptaków. Obejmuje to zarówno odpowiednie zabezpieczenia w gospodarstwach, jak i stosowanie środków ochrony osobistej przez osoby mające kontakt z potencjalnie zakażonymi zwierzętami.
W swoich opiniach naukowych instytucje te wskazują również na wagę wczesnego wykrywania przypadków przenoszenia wirusa ze zwierząt na ludzi. Szybka reakcja i skuteczny monitoring mogą znacząco ograniczyć ryzyko szerszego rozprzestrzeniania się patogenu.
Stały monitoring sytuacji w Europie
ECDC opracowało specjalny przewodnik dotyczący przygotowania i reagowania na grypę odzwierzęcą przed ewentualną pandemią. Dokument ten zawiera praktyczne wskazówki dla krajów europejskich, jak postępować w różnych scenariuszach zagrożenia.
Centrum, we współpracy z partnerami w Europie, na bieżąco monitoruje rozwój sytuacji i zapowiada aktualizację ocen ryzyka w miarę napływu nowych danych. Choć obecnie nie ma podstaw do alarmu, wykrycie przeciwciał u krowy mlecznej w Holandii pokazuje, że wirus grypy ptaków nadal ewoluuje i potrafi zaskakiwać epidemiologów.
Dla sektora rolnego i służb zdrowia to wyraźny sygnał, że czujność pozostaje kluczowa – nawet w sytuacji, gdy bezpośrednie zagrożenie dla ludzi oceniane jest jako niewielkie.
Opracowano przez IBIMS Green na podstawie informacji z Europejskego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz eurocarne.com