Inicjatywa #HodowcyRazem, zrzeszająca hodowców i producentów bydła, trzody chlewnej i drobiu, skierowała do Copa-Cogeca pismo będące jednocześnie podziękowaniem za przygotowany raport o wyzwaniach i perspektywach europejskiej produkcji zwierzęcej. Autorzy przedstawili w nim także propozycje uzupełnień, które – ich zdaniem – mogą wzmocnić wnioski dokumentu i ułatwić ich praktyczne wdrażanie w politykach publicznych oraz działaniach rynkowych.
Sygnatariusze podkreślają, że raport trafnie diagnozuje kluczowe bariery: narastające obciążenia regulacyjne, procedury środowiskowe, problemy z dostępem do pracy, ryzyka inwestycyjne, presję społeczną oraz wyzwania handlowe. Jednocześnie zaznaczają, że wiele z tych problemów w pełni odzwierciedla realia polskiego sektora produkcji zwierzęcej, co skłania ich do przedstawienia perspektywy „uzupełniającej” – osadzonej w krajowych pracach strategicznych.
Emisje, CSRD i ESG: rosnąca presja z łańcucha dostaw, nie tylko z regulacji rolnych
Jednym z najmocniej wyeksponowanych wątków jest postulat silniejszego powiązania redukcji emisji z dochodem rolnika oraz uwzględnienia wpływu nowych obowiązków raportowania niefinansowego na rolnictwo. Autorzy listu zwracają uwagę, że choć w debacie mocno wybrzmiewa dyrektywa o emisjach przemysłowych (IED), to w raporcie nie widać równie wyraźnie nadchodzącej fali presji wynikającej z CSRD, taksonomii i oczekiwań ESG. Ich zdaniem problem polega na tym, że gospodarstwa indywidualne często jeszcze nie odczuwają tych wymogów bezpośrednio, ale presja rodzi się w przetwórstwie, handlu i finansach, a następnie będzie przenoszona w dół łańcucha dostaw poprzez warunki kontraktów, systemy jakości i wymagania instytucji finansujących.
W tym kontekście #HodowcyRazem proponują jasny model: jeśli rolnik pomaga sektorowi spełniać cele CSRD/ESG, powinien otrzymywać konkretną, mierzalną korzyść finansową – czy to przez płatności w ramach ekoschematów, premie w systemach jakości, czy lepsze warunki kontraktowania lub finansowania. Bez takiego mechanizmu ryzyko jest – jak wskazują – oczywiste: koszty dostosowania zostaną przerzucone na gospodarstwa, bez adekwatnego udziału rolników w wartości dodanej wynikającej z „odchudzenia węglowego” produkcji.
Pozycja rolników w łańcuchu wartości: systemy jakości jako instrument strategiczny, nie „marketing”
Kolejny istotny akcent dotyczy poprawy pozycji rolników w łańcuchu wartości. Autorzy odwołują się do logiki nowej WPR i wskaźnika R.10, zauważając, że w katalogu narzędzi wzmacniania rolników nadal niedoceniane są systemy jakości. W opinii inicjatywy systemy te organizują łańcuch dostaw wokół wspólnych standardów jakości, dobrostanu i środowiska, a jednocześnie włączają rolnika w bardziej sformalizowane relacje kontraktowe z ubojniami, przetwórstwem i handlem. To ma przekładać się na realniejsze negocjowanie premii cenowych oraz stabilniejszych warunków odbioru.
W piśmie mocno wybrzmiewa też argument, że systemy jakości mogą stać się praktyczną „platformą” wdrażania i dokumentowania innowacji – od rozwiązań ograniczających emisje po działania dobrostanowe – które następnie są wykorzystywane w raportowaniu ESG/CSRD przez kolejne ogniwa łańcucha. Z tego powodu #HodowcyRazem apelują, aby Copa-Cogeca pokazywała systemy jakości jako pełnoprawny instrument strategiczny, szczególnie w sektorach wołowiny, mleka, wieprzowiny i drobiu.
Presja społeczna kontra „legitymacja” sektora: potrzeba pozytywnej narracji o roli chowu
Sygnatariusze listu podzielają diagnozę raportu dotyczącą narastającej presji opinii publicznej i zarzutów wobec produkcji zwierzęcej, ale postulują dopełnienie jej mocniejszą, zrównoważoną narracją. Wskazują, że w wielu regionach – w tym w Polsce – produkcja zwierzęca jest silnie powiązana z roślinną i może sprzyjać bioróżnorodności, retencji wody czy sekwestracji węgla w glebie. Zwracają też uwagę na różnice pomiędzy systemami intensywnymi a ekstensywnymi, pastwiskowymi, które powinny być lepiej komunikowane, podobnie jak rola chowu w zachowaniu zasobów genetycznych czy w gospodarce obiegu zamkniętego.
Cyfryzacja i doradztwo: bez narzędzi liczenia emisji temat pozostanie abstrakcją
W obszarze technologii i innowacji inicjatywa pozytywnie ocenia kierunek wskazany w raporcie, ale dopowiada, że kluczowe jest upowszechnienie praktycznych narzędzi. Wśród najważniejszych potrzeb wymienia powszechnie dostępne kalkulatory emisji dla gospodarstw utrzymujących produkcję zwierzęcą, integrację takich narzędzi z doradztwem rolniczym i systemami jakości oraz szkolenia, które pomogą przekładać dane – emisje, wydajność, zdrowotność – na decyzje zarządcze w gospodarstwie.
Z perspektywy #HodowcyRazem bez wsparcia doradczego i prostych rozwiązań dopasowanych do realiów średniego gospodarstwa rośnie ryzyko, że „emisje” pozostaną hasłem politycznym, a nie elementem codziennego zarządzania stadem.
Obornik, gnojowica i biogaz: potencjał obiegu zamkniętego wymaga wyraźniejszego wsparcia
Autorzy listu proponują również mocniejsze zaakcentowanie potencjału obornika i gnojowicy jako surowca do biogazu i biometanu, źródła nawozu pofermentacyjnego oraz elementu redukcji emisji metanu z magazynowania odchodów. W ich ocenie w raporcie brakuje jednoznacznego postulatu wspierania projektów zintegrowanych, łączących produkcję zwierzęcą, biogaz i nawozy, powiązanych zarówno z celami klimatycznymi, jak i bezpieczeństwem energetycznym oraz systemami jakości, zwłaszcza w sektorze wołowiny.
Opracowano przez IBIMS Green na podstawie informacji #HodowcyRazem.