Fałszowanie żywności pozostaje poważnym wyzwaniem dla bezpieczeństwa i jakości produktów rolno-spożywczych, uderzając zarówno w konsumentów, jak i uczciwych producentów. Odpowiedzią na te problemy ma być nowelizacja przepisów przygotowana przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Nowelizacja obejmuje zarówno produkcję i import, jak i sprzedaż detaliczną, w tym coraz ważniejszy kanał sprzedaży internetowej. Celem zmian jest skuteczniejsze wykrywanie nieprawidłowości oraz ograniczenie przypadków wprowadzania konsumentów w błąd.
Szersza definicja żywności zafałszowanej
Jedną z kluczowych zmian jest rozszerzenie definicji zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego. Dotychczas za nieprawidłowości uznawano przede wszystkim przypadki związane ze zmianą składu lub właściwości produktu. Po zmianach za nieprawidłowość będzie mogła zostać uznana również żywność bez wymaganych informacji, m.in. o kraju pochodzenia czy producencie.
W sektorze produktów pochodzenia zwierzęcego ma to szczególne znaczenie ze względu na konieczność zapewnienia przejrzystości pochodzenia surowca i łańcucha dostaw. Za celowe oszustwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej będą grozić także sankcje karne.
– Fałszowanie żywności uderza zarówno w konsumentów, jak i w uczciwych producentów. Chcemy, aby każdy miał pewność, że informacje o produkcie są prawdziwe – podkreślił minister rolnictwa, Stefan Krajewski.
Internet pod większym nadzorem
Coraz większa część handlu żywnością odbywa się za pośrednictwem platform internetowych, dlatego ustawodawca postanowił rozszerzyć kompetencje Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych również na ten obszar.
IJHARS będzie mogła kontrolować nie tylko informacje zamieszczane na opakowaniach produktów, ale również treści publikowane w sklepach internetowych, reklamach, materiałach promocyjnych oraz ulotkach. W praktyce oznacza to większą odpowiedzialność sprzedawców za rzetelność prezentowanych informacji.
Dodatkowo platformy sprzedażowe zostaną zobowiązane do udostępniania danych podmiotów oferujących żywność. Rozwiązanie to ma ograniczyć działalność anonimowych sprzedawców i ułatwić identyfikację podmiotów naruszających przepisy.
Jeżeli przekazywane informacje wzbudzą wątpliwości, inspekcja będzie mogła wszcząć postępowanie wyjaśniające oraz nakazać ich zmianę lub opublikowanie sprostowania.
Korzyści dla uczciwych producentów
Nowelizacja ma również wymiar gospodarczy. Skuteczniejsze kontrole mają ograniczyć obecność na rynku produktów o niejasnym pochodzeniu, niespełniających wymagań jakościowych lub oznakowanych w sposób wprowadzający klientów w błąd.
W sektorze mięsnym oznacza to większą ochronę przed nieuczciwą konkurencją wykorzystującą fałszywe deklaracje dotyczące jakości, pochodzenia czy parametrów oferowanych produktów. Jednocześnie ustawodawca przewidział bardziej elastyczne podejście do drobnych uchybień. W określonych sytuacjach zamiast kary finansowej możliwe będzie zastosowanie upomnienia.
Większa kontrola importu
Istotną częścią nowych regulacji są także przepisy dotyczące żywności sprowadzanej spoza Unii Europejskiej. IJHARS otrzyma narzędzia pozwalające skuteczniej reagować na próby omijania kontroli, zwłaszcza w przypadku niewielkich partii towaru lub zgłoszeń budzących wątpliwości co do rzeczywistego charakteru przesyłki.
Ma to ograniczyć ryzyko wprowadzania na rynek produktów niespełniających wymagań jakościowych oraz zwiększyć bezpieczeństwo uczestników rynku.
Przejrzystość rynku i zgodność z przepisami UE
Zmiany obejmują również uporządkowanie zasad przyznawania znaku jakości „Poznaj Dobrą Żywność”, co ma zwiększyć wiarygodność tego oznaczenia i ograniczyć jego niewłaściwe wykorzystywanie.
Nowelizacja dostosowuje ponadto polskie przepisy do obowiązujących regulacji unijnych dotyczących jakości handlowej produktów rolno-spożywczych. Dzięki temu system kontroli ma stać się bardziej przejrzysty, a zasady funkcjonowania rynku bardziej jednolite.
Opracowano przez IBIMS Green na podstawie informacji z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.