Każdego roku w Polsce marnowanych jest około 4,8 mln ton żywności. Problem dotyczy całego łańcucha dostaw – od gospodarstw domowych, przez handel, po przetwórstwo i logistykę. W Międzynarodowy Dzień Świadomości o Stratach i Marnowaniu Żywności przedstawiciele administracji, nauki i branży rolno-spożywczej dyskutowali o działaniach, które mogą ograniczyć skalę tego zjawiska. Dla sektora mięsnego temat ma szczególne znaczenie, ponieważ produkty pochodzenia zwierzęcego należą do najbardziej wymagających pod względem przechowywania, transportu i dystrybucji.
Blisko 5 mln ton żywności trafia do kosza
Podczas V Konferencji „Nie marnuj żywności – Żywność to wartość” sekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Małgorzata Gromadzka zwróciła uwagę, że straty żywności w Polsce nadal pozostają poważnym problemem społecznym i gospodarczym.
Jak informuje, każdego roku marnuje się około 4,8 mln ton produktów spożywczych, a ponad połowa tej ilości – około 2,6 mln ton – przypada na gospodarstwa domowe. Oznacza to, że skuteczne ograniczenie strat wymaga przede wszystkim budowania odpowiedzialnych nawyków konsumenckich.
– Żywność to wartość, a nie odpad. Każdy wyrzucony produkt to nie tylko zmarnowana praca rolnika, lecz także zmarnowane zasoby, takie jak woda, energia, ziemia i czas – podkreśliła wiceminister Małgorzata Gromadzka.
Znaczenie dla branży mięsnej
Choć problem najczęściej kojarzony jest z codziennymi zakupami konsumentów, jego skutki odczuwają również producenci żywności. W przypadku mięsa, wędlin czy innych produktów pochodzenia zwierzęcego każda niewykorzystana partia oznacza nie tylko straty ekonomiczne, ale także zmarnowane surowce oraz nakłady poniesione na produkcję.
Dlatego ograniczanie strat żywności jest istotne również z punktu widzenia efektywności całego sektora rolno-spożywczego. Szczególnego znaczenia nabiera właściwe planowanie produkcji, sprawna dystrybucja oraz edukacja konsumentów dotycząca przechowywania i wykorzystania produktów.
Edukacja jako pierwszy krok
Resort rolnictwa wskazuje, że jednym z najważniejszych narzędzi walki z marnowaniem żywności pozostaje edukacja. Ministerstwo prowadzi kampanię „Nie marnuj żywności – Żywność to wartość”, której podstawą jest zasada 4P: planuj, przechowuj, przetwarzaj i podziel się.
Działania edukacyjne kierowane są przede wszystkim do dzieci i młodzieży. W ramach programu dla szkół organizowane są warsztaty oraz inicjatywy promujące świadome podejście do żywności. Celem jest kształtowanie nawyków związanych z zakupami, przechowywaniem produktów i racjonalnym gospodarowaniem żywnością już od najmłodszych lat.
Potrzebne zmiany w przepisach
Podczas konferencji zwrócono również uwagę na konieczność dalszych zmian legislacyjnych. Wśród proponowanych rozwiązań znalazło się doprecyzowanie zasad przekazywania żywności organizacjom pozarządowym, możliwość wcześniejszego przekazywania produktów z kończącym się terminem przydatności do spożycia oraz rozszerzenie możliwości przekazywania żywności na cele społeczne przez małych przetwórców.
Według przedstawicieli resortu działania te mogłyby zwiększyć skalę redystrybucji żywności i ograniczyć ilość produktów trafiających do utylizacji.
Mniej strat, większa odpowiedzialność
Dane przedstawione podczas konferencji pokazują, że system przekazywania żywności organizacjom społecznym pozostaje jednym z najskuteczniejszych sposobów ograniczania strat. W 2024 r. 162 organizacje pozarządowe otrzymały od sprzedawców ponad 25 mln kg żywności, z czego niemal całość została zagospodarowana.
Dla sektora mięsnego i całej branży rolno-spożywczej to przykład, że odpowiednio zorganizowana redystrybucja pozwala łączyć cele społeczne z racjonalnym gospodarowaniem zasobami. Ograniczanie marnowania żywności to dziś nie tylko kwestia ekonomii, ale także odpowiedzialności za bezpieczeństwo żywnościowe.
Opracowano przez IBIMS Green na podstawie informacji z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.